CENTRUM BADAŃ NAD NAUKAMI SĄDOWYMI

Głównym celem Centrum Naukowo-Badawczego Wsparcia Postępowań Sądowych jest porządkowanie podstaw naukowych dyscyplin wykorzystywanych w procesie dowodowym.
Środkiem do zrealizowania tego celu jest podejmowanie projektów mieszczących się w szerokim spektrum nauk sądowych, których zasadniczym i praktycznym celem jest wspieranie działań dowodowych w różnych rodzajach postępowań sądowych.

Intensywny postęp naukowy i technologiczny jaki dokonuje się w naukach stosowanych dotyczy także nauk sądowych. Dostawcy nowych technologii dostarczają coraz bardziej zaawansowanych rozwiązań, jednak samo opracowanie nowej technologii czy techniki badawczej nie gwarantuje, że zostanie ona skutecznie zaadaptowana przez praktyków wymiaru sprawiedliwości. Dodatkowo, w wielu tradycyjnie stosowanych metodach badawczych opracowanie teoretycznego modelu i naukowych podstaw wciąż pozostaje wyzwaniem. Rolą Centrum Naukowo-Badawczego Wsparcia Postępowań Sądowych jest wypełnienie tych luk poprzez prowadzenie studiów nad skutecznością metod stosowanych przez biegłych sądowych przy uwzględnieniu lokalnego kontekstu administracyjno-prawnego i zrozumieniu różnorodnych potrzeb i możliwości użytkowników końcowych.

Wykorzystujemy wiedzę ekspercką do opracowywania polityk rozwojowych, szkoleń, a także popularyzacji nowych technologii i metod badawczych.

Drugim obszarem przypisanym do celu Centrum Naukowo-Badawczego Wsparcia Postępowań Sądowych jest prowadzenie projektów badawczych z zakresu organizacji i zarządzania nakierowanych na poprawę wydolności systemu opiniowania w ramach wymiaru sprawiedliwości, szczególnie poprzez opracowywanie i wdrażanie nowoczesnych rozwiązań dedykowanych do zarządzania kompetencjami biegłych sadowych, bądź służących poprawie jakości ich opiniowania.

Trzecim obszarem działania jest działalność usługowa dla organów procesowych i każdego kto stoi przed wyborem biegłego sądowego. Pracownicy Centrum Naukowo-Badawczego Wsparcia Postępowań Sądowych służą pomocą w poszukiwaniu ekspertów, w kraju i zagranicą, gotowych do udzielenia naukowego wsparcia w prowadzonych postępowaniach.

Paweł Rybicki

Paweł Rybicki

Dyrektor Centrum Badań nad Naukami Sądowymi

Paweł Rybicki jest praktykiem w zakresie zarządzania w naukach sądowych, inicjatorem w tej dziedzinie wielu uznanych przedsięwzięć na polu organizacji pracy, standaryzacji, poprawy jakości i kompetencji. Obecnie (od 2013) jest prezesem zarządu fundacji Europejskie Centrum Inicjatyw w Naukach Sądowych, EFIC. W latach 2017-2021 w Prokuraturze Krajowej w Warszawie jako ekspert ds. nauk sądowych. Od 2003 do 2013 zarządzał Centralnym Laboratorium Kryminalistycznym Policji, najpierw jako zastępca dyrektora, następnie jako dyrektor laboratorium. Autor koncepcji i inicjator powstania Instytutu Badawczego – Centralnego Laboratorium Kryminalistycznego Policji, którym następnie kierował. W latach 1997-2003 pracował w Wyższej Szkole Policji w Szczytnie, a w latach 1996-1997 w Laboratorium Kryminalistycznym Komendy Wojewódzkiej w Szczecinie. 

Paweł Rybicki jest również aktywny na arenie międzynarodowej: jest członkiem Komitetu Sterującego pan-Europejskiego projektu FINDEX-II dotyczącego zarządzania kompetencjami biegłych sądowych (od 2022); reprezentuje Polskę w organizacji EuroExpert — federacji zrzeszającej europejskie stowarzyszenia biegłych sądowych (od 2018); członek Komitetu Sterującego Sieci ILEAnet – Innowacje w Organach Ścigania (2017-2022); inicjator powołania Komitetu Technicznego CEN 419 – Procesy w naukach sądowych w ramach Europejskiego Komitetu Normalizacyjnego i jego pierwszy przewodniczący (2012-2014), członek zarządu i przewodniczący Europejskiej Sieci Instytutów Nauk Sądowych ENFSI (2009-2012); przewodniczący Międzynarodowego Aliansu Strategicznego w Naukach Sądowych IFSA (2011); członek Rady Programowej Europejskiej Akademii Nauk Sądowych (2009-2011). W trakcie Polskiej Prezydencji w Radzie Europejskiej (2011) pełnił funkcję eksperta wiodącego ds. nauk sądowych oraz rzecznika tzw. Polskiej Inicjatywy w Naukach Sądowych wprowadzającej do prawodawstwa europejskiego pojęcie Europejskiego Obszaru Nauk Sądowych. 

Paweł Rybicki to także wykładowca akademicki oraz autor kilkudziesięciu publikacji z zakresu nauk sądowych i im pokrewnych.

 

Marek Pękała

Marek Pękała

Zastępca Dyrektora Centrum Badań nad Rodziną i Demografią

Marek Pękała posiada olbrzymie doświadczenie praktyczne w naukach sądowych, począwszy od prowadzenia oględzin miejsc zdarzeń, poprzez pełnienie funkcji opiniodawczych w ramach procesu karnego, kończąc na zarządzaniu laboratorium kryminalistycznym.

Obecnie Marek Pękała pełni funkcję wiceprezesa fundacji Europejskie Centrum Inicjatyw w Naukach Sądowych, EFIC — jest odpowiedzialny za koordynowanie realizacji projektów naukowo-badawczych. Od 2014 z ramienia EFIC jest także członkiem komitetu zadaniowego KZ505 Procesy w kryminalistyce działającego w ramach Polskiego Komitetu Normalizacyjnego. W latach 2011-2013 był zastępcą dyrektora Centralnego Laboratorium Kryminalistycznego Policji odpowiedzialnym m.in. za organizację prac naukowo-badawczych i koordynowanie projektów rozwojowych i inwestycyjnych, w tym finansowanych ze źródeł UE. W latach 2005-2010 pełnił funkcję pełnomocnika ds. Zarządzania Jakością — zorganizował i nadzorował realizację pierwszego w Polsce programu porównań międzylaboratoryjnych w zakresie badań daktyloskopijnych i traseologicznych. Pozostałe stanowiska kierownicze w Centralnym Laboratorium Kryminalistycznym: naczelnik Wydziału Daktyloskopii (2003-2005) — nadzorował modernizację automatycznego systemu identyfikacji daktyloskopijnej AFIS, przygotował Wydział do akredytacji na zgodność z wymaganiami normy ISO 17025, kierował programem badawczym KAMERA (rezultat: unikalne w skali światowej stanowisko badawcze do wizualizacji śladów daktyloskopijnych z wykorzystaniem zjawiska luminescencji opóźnionej); naczelnik Wydziału Badań Broni i Balistyki (1996-2003)— wdrożył do działania automatyczny system wspomagania identyfikacji broni palnej, wprowadził do użycia metodykę badań broni i śladów jej użycia, kierował programem badawczym LINIA (rezultat: narzędzie do wyznaczania linii strzału na dużych odległościach oraz zestaw do oględzin miejsc zdarzeń z użyciem broni palnej wdrożone do użytku we wszystkich policyjnych pracowniach badań broni i balistyki).

Marek Pękała jest również wykładowcą akademickim oraz autorem szeregu publikacji naukowych i zawodowych.

Paul Cybulski

Paul Cybulski

Sekretariat

Ukończył dwujęzyczną klasę matematyczno – fizyczną w 158 LO im. Księżnej Izabeli Czartoryskiej w Warszawie (matura 2022). Za swoją aktywność na rzecz szerzenia wiedzy ekonomicznej wśród młodzieży nagrodzony w szkole tytułem Izabelisty. Radny Młodzieżowej Rady Dzielnicy Ursynów kadencji 2020-2022 oraz Przewodniczący Komisji Promocji i Współpracy. Obecnie studiuje, działa też w fundacji Europejskie Centrum Inicjatyw w Naukach Sądowych (EFIC), gdzie jako Koordynator Projektów Krajowych od najlepszych ekspertów zdobywa potrzebną wiedzę i umiejętności.

 

BADANIA NAUKOWE

1 września 2016 r. Rada Doradcza Prezydenta Stanów Zjednoczonych ds. Nauki i Technologii (PCAST) złożona z czołowych amerykańskich naukowców i inżynierów powołanych przez prezydenta Stanów Zjednoczonych w celu doradzania mu w kwestiach nauki i technologii zatwierdziła raport zatytułowany Nauki Sądowe w Sądach Karnych: Zapewnienie Wartości Naukowej w Metodach Porównawczych. Liczący 174 strony raport został opracowany przez uznanych reprezentantów nauki i sądownictwa Stanów Zjednoczonych przy współpracy ekspertów nauk sądowych także z innych kontynentów. Rada ds. Nauki i Technologii stwierdza w nim, iż szereg metod stosowanych obecnie w badaniach wykonywanych na potrzeby organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości nie ma dostatecznych podstaw zgodnych ze wskazaniami współczesnej nauki, bądź też stosowane metody nie są odpowiednio zwalidowane do zastosowań sądowych. Zawarto w nim także rekomendacje o charakterze strategicznym oraz praktyczne wskazówki dla praktyków wymiaru sprawiedliwości. Raport w pełnej wersji został opublikowany na stronach Białego Domu 20 września 2016 r. i jak do tej pory jest to najszersza analiza podstaw naukowych dotyczących współczesnych metod badawczych wykorzystywanych do celów sądowych. Tuż po opublikowaniu Raportu Departament Sprawiedliwości Stanów Zjednoczonych podjął konkretne działania dotyczące tych rekomendacji i wydał pierwsze zalecenia.

Pomijając amerykański kontekst tego Raportu należy zauważyć, że jego autorzy bazowali na szerokiej analizie ogólnodostępnych źródeł literaturowych opisujących uniwersalny, nie zaś ograniczony tylko do obszaru Stanów Zjednoczonych, stan nauk sądowych w kontekście standardów współczesnej nauki, a lista przeanalizowanych prac objęła ponad dwa tysiące artykułów naukowych. Należy także podkreślić, że metody badawcze kwestionowane w Raporcie są powszechnie wykonywane na zlecenie organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości również w Polsce

Od czasu wydania Raportu minęło sześć lat, w tym czasie w Stanach Zjednoczonych zostało wdrożone wiele nowych rozwiązań o charakterze instytucjonalnym i organizacyjnym dedykowanych do systemowego uregulowania opisanego problemu. Ponadto wiele ciekawych rozwiązań zmierzających do ustandaryzowania podstaw naukowych metod badawczych wdrażane jest w Australii.

Celem projektu jest zweryfikowanie potencjału wdrożenia podobnych rozwiązań organizacyjnych w polskim systemie i praktyce prawnej. W ramach projektu zrealizowane będą:

  • Badania desk-research w celu usystematyzowania informacji na temat rozwiązań stosowanych w Polsce, Stanach Zjednoczonych oraz Australii dotyczących badania i rozwoju teoretycznych podstaw metod badawczych stosowanych w naukach sądowych oraz sposobów ich walidacji do celów wymiaru sprawiedliwości.
  • Wizyta studyjna w wybranych instytucjach amerykańskiego wymiaru sprawiedliwości oraz nauk sądowych:
    • U.S. Department of Justice, National Institute of Justice – Forensic Science Research and Development Technology Working Group, Office of the Attorney General.
    • U.S. Department of Commerce, National Institute of Standards and Technology – National Commission on Forensic Science, Organization of Scientific Area Committees. 
    • Federal Bureau of Investigation (FBI) Forensic Laboratory, Quantico, Virginia.
    • wybrane ośrodki naukowe i akademickie prowadzące kierunek Forensic Science.

Wizyta studyjna w wybranych instytucjach australijskiego systemu nauk sądowych:

  • National Institute of Forensic Science.
  • Victoria Police Forensic Services Department I Victorian Institute of Forensic Medicine.
  • Wybrane ośrodki naukowe i akademickie prowadzące kierunek Forensic Science.
  • Analiza porównawcza poczynionych obserwacji z rozwiązaniami charakterystycznymi dla polskiego systemu naukowego wsparcia postępowań dowodowych.
  • Raport z badań wraz z listą rekomendacji do wdrożenia do polskiej polityki publicznej w obszarze ścigania karnego i wymiaru sprawiedliwości.

SYMULATOR OGLĘDZIN

Zalety płynące z wykorzystania wirtualnej rzeczywistości w nauczaniu prowadzenia oględzin miejsc zdarzeń są powszechnie znane i dobrze udokumentowane (zob. np. R. Mayne, H. Green, Virtual Reality for Teaching and Learning in Crime Scene Investigation, University of the West of England, Bristol, April 2020). Przewiduje się też, że tak właśnie będzie wyglądać szkolenie zespołów oględzinowych w przyszłości (zob. G. Ostwal, AR/VR — Future of Forensic Science & Crime Scene Investigation, May 25, 2020). Przykładem symulatora oględzin miejsc zdarzeń, który jest oficjalnie polecany przez krajowe organy nadzoru do stosowania przez służby dochodzeniowo-śledcze, jest After the Fact. Jest to narzędzie on-line służące do wirtualnej oceny miejsca zdarzenia przygotowane dla funkcjonariuszy i przedstawicieli nauk sądowych służb porządku publicznego Australii. Zostało ono opracowane i jest rokrocznie uaktualniane przez Australian and New Zealand Policing Advisory Agency wraz z National Institute of Forensic Science, które wspólnie z National Forensic Science Technology Center w Stanach Zjednoczonych opracowały symulator After the Fact jako innowacyjną odpowiedź na potrzeby służb policyjnych i społeczności kryminalistycznej. Zdaniem twórców, dzięki wykorzystaniu technologii wirtualnej rzeczywistości program skutecznie zastępuje kosztowną i czasochłonną praktykę tworzenia pozorowanych miejsc zdarzeń na potrzeby prowadzonych szkoleń oraz umożliwia dokonanie obiektywnej oceny uzyskanych wyników. W Polsce, jak do tej pory, nie powstał profesjonalny trenażer dostosowany do potrzeb państwowych służb dochodzeniowo-śledczych, prokuratorskich czy kryminalistycznych. Docelowy rynek odbiorców kształtuje się na poziomie kilkunastu tysięcy osób. Są to funkcjonariusze dochodzeniowo-śledczy Policji, Żandarmerii Wojskowej, innych służb bezpieczeństwa i porządku publicznego, prokuratorzy, biegli, technicy kryminalistyki, itp. Grupę tę uzupełnia trudna do oszacowania na tym etapie ilość studentów na kierunkach prawo, bezpieczeństwo publiczne, kryminalistyka prowadzonych przez uczelnie cywilne.

Projekt polega na zbudowaniu profesjonalnego symulatora służącego do prowadzenia oględzin miejsc zdarzeń kryminalnych, uwzględniającego lokalny kontekst prawno-kryminalistyczny oraz najnowsze osiągnięcia technologiczne. Zadania realizowane w ramach symulatora to zabezpieczenie miejsca zdarzenia, zebranie śladów kryminalistycznych oraz ich techniczne oraz procesowe zabezpieczenie. Symulator będzie umożliwiał współpracę uczestniczących w nich osób i będzie wyposażony w najnowocześniejsze i innowacyjne rozwiązania technologiczne IT, co zapewni wysoki poziom dydaktyczny i merytoryczny prowadzonych na nim szkoleń. Najważniejsze wyróżniające go cechy to: 

  • Zastosowanie funkcji multiplayer, co umożliwi dokonywanie symulacji oględzin miejsc zdarzeń przez grupę oględzinową i powinno wyeliminować błędy we współpracy pojawiające się w sferze taktycznej prowadzenia oględzin; 
  • Wykorzystanie kontrolerów lub rękawic haptycznych, w celu jak najbardziej realistycznego zasymulowania dokonywanych na miejscu zdarzenia czynności technicznych polegających na zbieraniu śladów, co powinno wyeliminować nawyki dotykania przypadkowych przedmiotów, nieintencjonalnego zacierania śladów, kontaminacji miejsca zdarzenia poprzez nanoszenie własnych śladów, itp.
  • Zintegrowanie symulatora z technologią bio-feedback umożliwiającej osobie prowadzącej szkolenie obserwację reakcji fizjologicznych poszczególnych uczestników symulacji oględzin miejsc, dostosowanie środków dydaktycznych do indywidualnych potrzeb i przez to lepsze osiągnięcie celu dydaktycznego.

Zadania do wykonania w projekcie:

  • Opracowanie założeń prowadzenia oględzin miejsca zdarzenia w „środowisku wirtualnym” uwzględniających obowiązujące przepisy krajowe oraz normy międzynarodowe (m.in. ISO 21043-2:2018, Forensic sciences – Part 2: Recognition, recording, collecting, transport and storage of items).
  • Opracowanie algorytmu wyszukiwania, porównywania i łączenia się z policyjnymi bazami danych w zakresie śladów kryminalistycznych zabezpieczanych na miejscach zdarzeń.
  • Opracowanie systemu informatycznego do symulacji oględzin miejsca zdarzenia w środowisku wirtualnym.
  • Implementacja systemu informatycznego do środowiska, urządzeń wirtualnych.
  • Zintegrowanie stworzonych rozwiązań w jeden moduł (symulator).
  • Przeprowadzenie testów działania symulatora w warunkach operacyjnych zbliżonych do rzeczywistych.
  • Opracowanie instrukcji i dokumentacji technicznej wykorzystania symulatora z uwzględnieniem jego wszystkich funkcjonalności.
  • Przygotowanie materiałów szkoleniowych dla użytkowników końcowych systemu.

    Potrzeba: 9 000 000. Zebrano: 5%

     

    • Zebrane fundusze 5% 5%
    //